Hanna Dolna
Katedra Gospodarowania Zasobami Pracy
Umiejętności interpersonalne w zarządzaniu
Program
Część ogólna
Celem nauczania przedmiotu jest zdobycie przez studentów takich umiejętności interpersonalnych, które zapewniają efektywność porozumiewania się w różnych relacjach pracowniczych oraz z klientami organizacji.
Równolegle z kształtowaniem umiejętności dostarcza się studentom minimum wiedzy na temat zasadności trenowania proponowanych technik psychologicznych. Znaczącą bazą poznawczą są zajęcia z psychologii pracy (VII semestr).
Po ukończeniu kursu student powinien w świadomy sposób umieć skorzystać z różnego rodzaju “narzędzi” psychologicznych służących konstruktywnemu porozumiewaniu się
i w efekcie – zarządzaniu.
Zajęcia te stanowią bazę do technik negocjacji oraz są uzupełnieniem zajęć: systemy
motywowania do pracy i zarządzanie potencjałem społecznym organizacji.
Ćwiczenia będą realizowane w formie warsztatowej w oparciu o metody aktywne: symulacje, scenki, ćwiczenia strukturalne, studium przypadku ( własne doświadczenia uczestników ), prace w parach, w małych grupach, modelowanie zachowań.
Ze względu na swą specyfikę wymagają prowadzenia zajęć w małych grupach ( 15 osób )
oraz w cyklach 4-godzinnych. Te warunki są ważne ze względu na toczące się procesy grupowe podczas zajęć warsztatowych oraz mają znaczący wpływ na efektywność uczenia się poszczególnych umiejętności. Od prowadzącego wymagają natomiast kompetencji do prowadzenia grup psychologicznych.
Pełne uczestnictwo w zajęciach będzie wymagało od studentów ( poza bezpośrednim udziałem ) samodzielnego studiowania literatury oraz podejmowania prób wykorzystywania poszczególnych umiejętności między kolejnymi ćwiczeniami ( projekty własne uczestników ).
Sposób zaliczenia przedmiotu: na podstawie uczestnictwa oraz stopnia opanowania poszczególnych umiejętności w symulowanej rozmowie pracowniczej po zakończeniu cyklu zajęć.
Część szczegółowa
VII semestr – 30 godzin
I sesja – 4 godz.
Proces komunikacji społecznej. Podstawowe elementy procesu i ustalenie ich wpływu na efektywną komunikację (0,5 godz.).
Istota umiejętności interpersonalnych. Diagnozowanie własnych umiejętności na podstawie kwestionariusza (0,5 godz.).
-2-
Komunikacja niewerbalna: siła przekazów niewerbalnych, spójność komunikatów niewerbalnych z werbalnymi, mowa ciała, otoczenie zewnętrzne, znaczenie pierwszego wrażenia, nawiązywanie kontaktu, odzwierciedlanie rytmu rozmówcy (2,5 godz.).
Odzwierciedlanie werbalne – wiodące systemy reprezentacji sensorycznej (0,5 godz.).
II sesja – 4 godz.
Style komunikowania się prowadzące do nieporozumień. Rodzaje komunikatów blokujących kontakt (1 godz.).
Podstawowe zasady skutecznego komunikowania się (1 godz.).
Komunikat”JA” – skuteczne narzędzie bezpośredniej komunikacji. Struktura komunikatu “JA”. Użycie komunikatu”JA” w sytuacjach odzcuwania zadowolenia i niezadowolenia. Komunikat “JA”, a udzielanie informacji zwrotnych pracownikom jako narzędzie motywacyjne (2 godz.).
III sesja – 4 godz.
Konstruktywne wyrażanie ocen: krytyki i pochwał (1 godz.).
Komunikacja jedno- i dwukierunkowa (1 godz.).
Styl komunikacji a styl zarządzania. Uwarunkowania określonego stylu zarządzania (wewnętrzne i zewnętrzne). Rozpoznawanie własnych skłonności do preferowania danego stylu. Konsekwencje stosowania określonego stylu dla zespołów pracowniczych (2 godz.).
IV sesja – 4godz.
Nastawienie do rozmówcy. Samospełniająca się przepowiednia (1 godz.).
Skuteczne i pomocne słuchanie: cechy dobrego słuchacza, korzyści wynikające z dobrego słuchania, narzędzia skutecznego słuchania, parafraza (uwaga, zrozumienie, odniesienie do tematu), prowadzenie (porządkowanie chaotycznych wypowiedzi, ośmielanie, zadawanie pytań (3 godz.).
V sesja – 4 godz.
Wykorzystywanie narzędzi skutecznego słuchania w różnych sytuacjach społecznych: rozpoznawanie potrzeb klientów, załatwianie skarg, zbieranie wywiadów, rekrutacja pracowników, udział w dyskusjach i naradach, pomaganie pracownikom w rozwiązywa-
niu problemów (4 godz.).
VI sesja – 4godz.
Radzenie sobie z presją i manipulacją. Struktura osobowości w ujęciu analizy transakcyjnej. Istota zachowań asertywnych. (0,5 godz.)
Rozpoznawanie zachowań asertywnych. Uświadomienie sobie własnych praw i ich egzekwowanie w sytuacjach formalnych i nieformalnych. (0,5 godz.)
Ustalanie warunków kontaktu. Zawieranie umów (1 godz.)
Terytorium psychologiczne. Świadomość obszarów własnego terutorium w sytuacjach osobistych, społecznych, pracowniczych. Wyrażanie próśb. Zgoda warunkowa. Asertywna odmowa. Obrona własnych granic. (2 godz.).
VII sesja – 4 godz.
Radzenie sobie z ocenami. Zamiana oceny na opinie. Przyjmowanie pochwał i krytyki. Radzenie sobie z różnymi rodzajami krytyki: krytyka uogólniona, częściowo słuszna, zaskakująca, aluzyjna, obraźliwa (4godz.).
-3-
VIII sesja – 2 godz.
Zastosowanie poznanych umiejętności w symulacjach rozmów z pracownikami, klientami (sesja zaliczająca semestr).
VIII semestr – 15 godz.
IX Sesja – 4 godz.
1. Wyrażanie opinii. Utrzymywanie się przy swojej opinii (2 godz.).
Monolog wewnętrzny. Myślenie pozytywne. Stosunek do samego siebie, a relacje
z innymi ludźmi. (1godz.)
Występy publiczne: przygotowanie tekstu wystąpienia, znaczące aspekty niewerbalne i werbalne występów publicznych. (1godz.).
X sesja – 4 godz.
Występy publiczne c.d.: organizacja wystąpienia, prezentacje, ocena wystąpienia na podstawie karty oceny, informacje zwrotne dla uczestników. (4 godz.)
XI sesja – 4 godz.
Trudne sytuacje interpersonalne. Rozwiązywanie konfliktów (2godz.).
Wywiad wstępny i końcowy z pracownikiem (2 godz.).
XII sesja – 3 godz.
Sesja zaliczeniowa – zastosowanie poznanych umiejętności w symulacjach rozmów
z pracownikami, szefami, kontrahentami.
Literatura podstawowa:
Jerzy Gut, Wojciech Haman, Docenić konflikt, Od walki i manipulacji do współpracy, Wydawnictwo Kontrakt, Warszawa 1995.
James Eicher, Sztuka komunikowania się, Wydawnictwo RAVI, Łódź 1995.
Maria Król-Fijewska, Stanowczo, łagodnie, bez lęku, INTRA, Warszawa 1992.
Jacquelin Dunckel, Elizabeth Parnham, Jak skutecznie mówić i przemawiać w biznesie, Wydawnictwo M & A Communications Polska Sp. zo.o., Kraków 1995.
Literatura uzupełniająca:
Thomas Gordon, Wychowanie bez porażek dla szefów, liderów, przywódców, Instytut Wydawniczy PAX , Warszawa 1996.
Shan Rees, Roderick S. Graham, Bądź sobą, Trening asertywności, Książka i Wiedza, Warszawa 1993 (lub inne o zachowaniach asertywnych).
Allan Pease, Język ciała, Jak czytać myśli ludzi z ich gestów, DEMINI, Kraków 1992 (lub inne o komunikacji niewerbalnej).
Miesięcznik “Personel”.